پاداش بهشتیان سکس و مشروب.
آیندگان به سادگی ما میخندند.
صادق هدایت
مرحوم هدایت گفته
جرم جهنمیان سکس و مشروب بود.
پاداش بهشتیان سکس و مشروب.
آیندگان به سادگی ما میخندند.
صادق هدایت
درود دوست من. این متن معروف (که به اشتباه به صادق هدایت نسبت داده میشود) ساختاری بسیار جذاب و تکاندهنده دارد، اما از نظر منطقی و ساختاری میتوان چند نقد ساده و زیبا به آن وارد کرد:
نقد اول: سطحینگری در مفاهیم (تقلیلگرایی)
این نوشته تمام فلسفه بهشت و جهنم (که شامل مفاهیمی مثل اخلاق، عدالت، آرامشِ جان و کمال انسانی است) را فقط و فقط به دو موضوع «سکس و مشروب» محدود کرده است. این نگاه، هم دیدگاه ادیان را بیش از حد سطحی جلوه میدهد و هم لذتهای معنوی و انسانی را نادیده میگیرد.
نقد دوم: تفاوت در «ماهیت» و «شرایط»
متن فرض کرده که یک عمل، در هر شرایطی ارزش یکسانی دارد. در حالی که در نظامهای عقیدتی، تفاوت در **قوانین و ظرف زمان و مکان** است؛ درست مثل اینکه بگوییم: *«جرم زندانیان حبس کردن یک نفر بود، پاداش پلیس هم حبس کردن یک نفر!»* یا *«برداشتن پول بدون اجازه جرم است، اما برداشتن همان پول با رضایت و تجارت، پاداش و موفقیت است.»* هدف، نظمبخشی به رفتار انسان در دنیاست، نه صرفاً ممنوعیت خود آن کار.
نقد سوم: انتساب نادرست (نقد ادبی)
این جملات در هیچیک از کتابهای صادق هدایت وجود ندارد. لحن هدایت معمولاً عمیقتر، تاریکتر و آمیخته به فلسفهای سنگینتر است (مثل آنچه در *بوف کور* یا *توپ مرواری* میبینیم). این متن با ادبیات مدرن و زبانی سادهتر نوشته شده و بعدها در فضای مجازی به او منسوب شده است.
> **خلاصه در یک جمله:**
> این نوشته با وجود ظاهرِ به ظاهر منطقیاش، با **«شبیه نشان دادن جرم و پاداش»** دچار مغالطه شده و تفاوتِ «قانون و بیقانونی» را نادیده گرفته است.
>
..
اطلاعات عمومی 
Leave a comment